ul. Grudziądzka 30, zespół dawnej Szkoły Podoficerskiej i koszar (Unteroffizier Schule)

Położenie:
W południowej części miasta, na terenie dawnego Przedmieścia Grudziądzkiego rozwiniętego znacznie od początku XIX w., w jego południowym krańcu po zachodniej stronie ul. Grudziądzkiej (Graudenzstrasse), od zachodu zespół graniczy z ul. Hallera (Rospitzerstrasse), od południa z ul. 11 Listopada (Keiserstrasse), od północy z blokami zabudowy mieszkaniowej ul. Grudziądzkiej i Hallera. Zespół obejmuje rozległy teren zbliżony kształtem do trapezu ze ściętym pd. - wsch. narożnikiem, gdzie zlokalizowano parking wydzielając fragment skweru z nasadzeniami zieleni wysokiej. Złożony jest z siedmiu budynków usytuowanych przy wszystkich granicach zespołu, kalenicowo do ograniczających ulic, powiązanych ceglanym murem ogrodzeniowym z bramami.

Określenie obiektu/funkcja:
Siedziba Urzędu Gminy, Poczta, Kwidzyńskie Centrum Kultury, Hospicjum, gabinety lekarskie i in.

Przed 1945 rokiem:
Szkoła podoficerska (Unteroffizier Schule), koszary nazywane Reichswer Kaserne, później Schlesier Kaserne. Po 1945 roku koszary Wojska Polskiego przekazane w pocz. lat 90-tych na rzecz Skarbu Państwa, w 1995 roku budynek sztabowy przekazany Urzędowi Gminy na jego siedzibę, pozostałe budynki w zespole przekazane miastu, parafii rzym.-kat, oraz dzierżawione osobom prywatnym.

Historia/Datowanie:
Zespół dawnej szkoły podoficerskiej powstał w latach 1881-1909 po ustanowieniu w Kwidzynie Królewskiej Szkoły Podoficerskiej. Jako pierwszy wzniesiony główny budynek sztabowy, w okresie późniejszym rozbudowywane do zbliżonej do obecnej postaci. W stosunku do założenia istniejącego w roku 1910 brakuje obecnie budynków latryn (północnej i południowej, budynku kuchennego, oraz remizy strażackiej położonej przy obecnej bramie południowo - wschodniej obok dawnej stajni (obecnie budynku wartowni). Szkoła oddany do użytku 1 października 1879 roku, do roku 1919, kiedy to została rozwiązana na mocy traktatu wersalskiego, wykształciła ok. 6500 podoficerów. W roku 1935 w koszarach stacjonuje III Pułk Piechoty, wtedy znane są one pod nazwą Schlesier Kaserne. Po 1940 roku ponownie uruchomiona zostaje szkoła podoficerska. Po 1945 roku w zespole stacjonują wojska radzieckie. Od 1951 roku koszary przejmuje Wojsko Polskie - 22 Brygada Pancerna (dwa pułki Artylerii Przeciwpancernej). Po wyprowadzeniu z zespołu wojska w początku lat 90-tych, zespół koszar zostaje przeznaczony na różnorakie funkcje publiczne. Zespół wzniesiony w jednorodnym stylu nawiązującym licznymi elementami do neogotyku, ale też posiadający pewne cechy barokowości uwidocznione w kształtach dachów i proporcjach budynków. Dotyczy to przede wszystkim budynków koszar i lazaretu. W zespole zostały połączone przez nieznanego architekta cechy zakonnej budowli obronnej (wieże, krenelaże), oraz architektury fryderycjańskiej z XVIII wieku.

Wyboru dokonał Bogumił Wiśniewski Główny Specjalista ds. Ochrony Zabytków w Urzędzie Miejskim w Kwidzynie, na podstawie: Kwidzyn - Katalog Zabytków Architektury, Maria Gawryluk, Dariusz Barton, 1996, oraz z tzw. Białych Kart Obiektu. Fotografie z Gminnej Ewidencji Zabytków.