ul. Braterstwa Narodów 59, dawny Sąd Ziemski

Położenie:
W centrum miasta, na obszarze dawnego Przedmieścia Malborskiego, przy dawnej Marienburgerstrasse, gdzie od początku XIX wieku lokowano budowle reprezentacyjne i rezydencje wyższych urzędników regencji, w pierzei północnej, wolnostojący, na skrzyżowaniu z ul. Podgórną (Oberbergstrasse), na przeciw Poczty. Od północy rozległe boisko szkolne ze współczesnym ogrodzeniem i bramą wjazdową od ul. Podgórnej, od zachodu zachowany fragment dawnego ogrodzenia - trzy przęsła kutego ogrodzenia na podmurówce ceglanej. Na osi brama dwuskrzydłowa kuta z rozetami. Droga wewnętrzna asfaltowana akcentowana szpalerem jesionowym.

Określenie obiektu/funkcja:

Szkoła

Przed 1945 rokiem:

Sąd Ziemski. (Oberlandesgericht)

Historia/Datowanie:

Sąd Ziemski został utworzony w 1772 roku. Pierwsza jego siedziba znajdowała się w południowym i zachodnim skrzydle zamku kapituły. W roku 1798 podjęto decyzję o wzniesieniu nowej siedziby dla Sądu i w tym celu podjęto rozbiórkę dotychczasowej, w celu uzyskania materiałów budowlanych. Skrzydła zamku zostały rozebrane, co okazało się przedsięwzięciem bardzo kosztownym. W tym samym roku w sierpniu rozpoczęto budowę nowej, obszernej siedziby Sądu na terenie Przedmieścia Malborskiego, przy ulicy Marienburgerstrasse 24. Uroczyste otwarcie „pałacu sprawiedliwości" nastąpiło 18 stycznia 1801 roku. Nie zrealizowano ze względu na brak pieniędzy pierwotnego zamiaru wzniesienia wieży i bogatszej dekoracji elewacji. Gmach Sądu zbudowano w stylu klasycystycznym. W ciągu wieku XIX dodano do budynku kolejno dwa skrzydła, zlikwidowano za to imponujące schody przed wejściami w fasadzie, z których jedno prowadziło do pomieszczeń urzędowych, a drugie - mieszkalnych Prezydenta Sądu Ziemskiego. W zasadzie zachowała się zarówno bryła jak i elewacje gmachu, nie istnieje natomiast inskrypcja umieszczona we fryzie nad oknami II kondygnacji na osi elewacji. Głosiła ona „Jedem Gerechtigkeit". Projekt budowli wykonał prawdopodobnie David Gilly.

Opis:
Budynek murowany z cegły, tynkowany, tynki gładkie elewacje zdobione detalem sztukateryjnym i ze sztucznego kamienia. W całości podpiwniczony, główny korpus trójkondygnacjowy nakryty dachem czterospadowym z pokryciem ceramicznym (holenderka), skrzydło wschodnie dwukondygnacjowe o zróżnicowanej bryle, nakryte dachami wielopołaciowymi krytymi holenderką, skrzydło zachodnie dwukondygnacjowe nakryte spłaszczonym dachem wielopołaciowym. Więźba dachowa w konstrukcji drewnianej, krokwiowo-płatwiowa z wiszącymi storczykami. Budynek wzniesiony na rzucie zbliżonym do litery „U", korpus główny na planie wydłużonego prostokąta, od północy przy krawędziach wschodniej i zachodniej dostawione skrzydła boczne ujmujące wewnętrzny dziedziniec, skrzydło wschodnie o rzucie urozmaiconym aneksami i werandą od północnego zachodu.


Wyboru dokonał Bogumił Wiśniewski Główny Specjalista ds. Ochrony Zabytków w Urzędzie Miejskim w Kwidzynie, na podstawie: Kwidzyn - Katalog Zabytków Architektury, Maria Gawryluk, Dariusz Barton, 1996, oraz z tzw. Białych Kart Obiektu. Fotografie z Gminnej Ewidencji Zabytków.