Szefowie kwidzyńskiej bezpieki (SB)

Przedstawiamy zdjęcia i życiorysy najważniejszych przedstawicieli kadry kierowniczej UB/SB powiatu kwidzyńskiego w latach 1945-1990. Szczegółowe biogramy sporządzono na podstawie akt personalnych funkcjonariuszy UB/SB ze zbiorów archiwów IPN oraz przechowywanych w tych archiwach rozkazów personalnych i awansowych.

"Bezpieka" pełniła rolę policji politycznej, której zadaniem było umożliwienie przejęcia i utrzymania władzy w Polsce przez komunistów. Jej organizację rozpoczęto latem 1944 r. głównie siłami sowieckich organów bezpieczeństwa i ok. dwustu obywateli polskich przeszkolonych na specjalnych kursach NKWD w Kujbyszewie. Od 1944 r. funkcjonowała w ramach Resortu Bezpieczeństwa Publicznego PKWN, przekształconego w 1945 r. w Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego (MBP).
Na początku lat pięćdziesiątych MBP podlegało szereg formacji: Urzędy Bezpieczeństwa Publicznego, Milicja Obywatelska, Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego Wojska Ochrony Pogranicza, Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej, Służba Więzienna, Straż Przemysłowa – łącznie 321 000 funkcjonariuszy i żołnierzy. W 1953 roku UBP osiągnęły apogeum stanu liczbowego – ponad 33.000 funkcjonariuszy. W kartotekach komunistycznego aparatu bezpieczeństwa w Polsce znajdowało się 5 200 000 nazwisk (ok. 20 % mieszkańców Polski). Przez rozbudowany kompleks więzienno-obozowy MBP przeszło ponad 1 milion mieszkańców powojennej – i jak głosiła komunistyczna propaganda – "wolnej" Polski.
W wyniku zmian zachodzących w Związku Sowieckim i po ujawnieniu metod działania "bezpieki" (m.in. po ucieczce na Zachód jej wysokiego funkcjonariusza płk. Józefa Światło), w grudniu 1954 r. rozwiązano MBP tworząc na jego miejsce Ministerstwo Spraw Wewnętrznych (MSW) i Komitet do Spraw Bezpieczeństwa Publicznego (Kds. BP). Na bazie kadr i struktur byłego Urzędu Bezpieczeństwa (UB) powstała Służba Bezpieczeństwa funkcjonująca w Komendach Wojewódzkich Milicji Obywatelskiej (KW MO). Na szczeblu powiatowym utworzono Referaty ds. Bezpieczeństwa Komend Powiatowych MO (KP MO).

W ramach zmieniających się struktur lokalnych SB istniały m.in.:

  • wydział I (wywiad),
  • wydział II (kontrwywiad),
  • wydział III (zwalczanie opozycji, działalności nacjonalistycznej, walka z Kościołem, gospodarka, środowiska naukowe, szkolnictwo, kultura, służba zdrowia),
  • wydział IV (Kościół i inne związki wyznaniowe),
  • wydział V (gospodarka)
  • wydział VI (sektorem rolno-spożywczym).

W związku z nowym podziałałem administracyjnym kraju w 1975 r. utworzono 32 nowe komendy wojewódzkie MO, likwidując dotychczasowe komendy powiatowe wraz z funkcjonującymi przy nich referatami ds. SB. Całość spraw związanych z zadaniami SB skoncentrowano odtąd na szczeblu województw i ministerstwa.
W ramach kolejnej reorganizacji od 1 sierpnia 1983 r. zmieniono nazewnictwo jednostek MSW – Komendę Wojewódzką MO zastąpił Wojewódzki Urząd Spraw Wewnętrznych.
Służbę Bezpieczeństwa rozwiązano na mocy ustawy z 6 IV 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa.